Thuế Quan Của Trump Có Làm Trung Quốc Sụp Đổ Như Liên Xô?
Việc Tổng thống Donald Trump áp đặt hàng loạt thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc từ năm 2018 đã làm dấy lên câu hỏi lớn: liệu chính sách này có thể gây ra một cuộc khủng hoảng toàn diện khiến Trung Quốc sụp đổ giống như Liên Xô vào đầu thập niên 1990? Dù có một số điểm tương đồng bề mặt, sự thật là bối cảnh lịch sử, cấu trúc chính trị – kinh tế, và phản ứng chiến lược của Trung Quốc ngày nay rất khác biệt so với Liên Xô trong giai đoạn tan rã.
1. So sánh tình hình Liên Xô trước sụp đổ
Liên Xô sụp đổ không chỉ vì áp lực kinh tế mà còn do nhiều yếu tố đan xen: nền kinh tế kế hoạch hóa trì trệ, chi tiêu quân sự vượt mức, bất mãn xã hội, và cải tổ chính trị thất bại (Perestroika, Glasnost). Nền kinh tế Liên Xô bị cô lập, thiếu cạnh tranh và đổi mới, dẫn đến sự kiệt quệ từ bên trong.
2. Tác động của thuế quan lên Trung Quốc
Các thuế quan của Trump nhắm vào hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc với mục tiêu giảm thâm hụt thương mại và buộc Bắc Kinh thay đổi hành vi thương mại. Trong ngắn hạn, chính sách này gây thiệt hại đáng kể cho xuất khẩu, làm chậm đà tăng trưởng GDP và gây lo ngại trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc không hoàn toàn bị cô lập: nước này vẫn duy trì quan hệ thương mại sâu rộng với EU, ASEAN, các nước đang phát triển và tiếp tục thúc đẩy sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).
3. Trung Quốc học từ sai lầm của Liên Xô
Không như Liên Xô đóng cửa, Trung Quốc duy trì mô hình “chủ nghĩa tư bản nhà nước”, trong đó khu vực tư nhân và đổi mới công nghệ được khuyến khích dưới sự kiểm soát của Đảng. Hơn nữa, Trung Quốc rất cẩn trọng trong cải cách chính trị để tránh mất ổn định – điều từng là nguyên nhân làm Liên Xô sụp đổ nhanh chóng.
4. Chính sách đối phó và sức chống chịu
Trung Quốc phản ứng bằng cách giảm phụ thuộc vào Mỹ, phát triển thị trường nội địa, đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ tự chủ (như chip bán dẫn, AI) và chuyển hướng xuất khẩu sang các nước khác. Đồng thời, Bắc Kinh giữ ổn định xã hội thông qua kiểm soát truyền thông, tăng phúc lợi, và khuyến khích lòng yêu nước trong dân chúng.
Kết luận:
Mặc dù thuế quan của Trump tạo ra thách thức kinh tế cho Trung Quốc, chúng không đủ để đẩy quốc gia này vào một cuộc khủng hoảng kiểu Liên Xô. Trung Quốc hiện đại có nền kinh tế năng động hơn, linh hoạt hơn, và chiến lược đối phó toàn diện hơn. Sự sụp đổ nếu có xảy ra sẽ không đến từ bên ngoài, mà từ bên trong – khi có sự mất lòng tin giữa nhân dân và chính quyền, điều mà Trung Quốc đang cố gắng kiểm soát chặt chẽ.